Όταν η μουσική γίνεται κοινωνική πράξη: μια κοινωνιολογική ανάγνωση του τραγουδιού «Όχι στη Βία κατά των Γυναικών»

Σε μια εποχή όπου η έμφυλη βία εξακολουθεί να διαπερνά σιωπηλά την καθημερινότητα, η τέχνη παύει να είναι απλώς αισθητική έκφραση και μετατρέπεται σε κοινωνική παρέμβαση. Το τραγούδι «Όχι στη Βία κατά των Γυναικών» δεν λειτουργεί μόνο ως μουσικό έργο, αλλά ως δημόσιος λόγος, ως συλλογική κραυγή απέναντι σε ένα φαινόμενο βαθιά ριζωμένο στις κοινωνικές δομές, στις ανισότητες ισχύος και στις πατριαρχικές νοοτροπίες που επιμένουν να αναπαράγονται.

Η κοινωνιολογική του αξία έγκειται στο ότι δεν μιλά αντί της κοινωνίας, αλλά μέσα από αυτήν: εκφράζει όσα συχνά αποσιωπώνται, φέρνει στο φως όσα συστηματικά ιδιωτικοποιούνται και διεκδικεί χώρο στον δημόσιο διάλογο.

1. Η έμφυλη βία ως κοινωνικό φαινόμενο – όχι ως «ατομική παρεκτροπή»

Η κοινωνιολογία έχει εδώ και δεκαετίες αποδομήσει τον μύθο ότι η βία κατά των γυναικών είναι αποτέλεσμα «κακών χαρακτήρων» ή «μεμονωμένων περιστατικών». Αντίθετα, αναγνωρίζεται ως δομικό φαινόμενο, που γεννιέται:

  • από άνισες σχέσεις εξουσίας,
  • από πολιτισμικά πρότυπα ανδρισμού,
  • από την κανονικοποίηση της σιωπής,
  • από την κοινωνική ανοχή.

Το τραγούδι, με την απόλυτη φράση «Όχι στη Βία», απορρίπτει κάθε σχετικοποίηση. Δεν αφήνει περιθώριο για «ναι μεν αλλά». Κοινωνιολογικά, αυτή η απόλυτη άρνηση είναι κρίσιμη: απονομιμοποιεί τη βία σε κάθε επίπεδο – λεκτικό, ψυχολογικό, σωματικό, οικονομικό.

2. Η τέχνη ως φορέας συλλογικής συνείδησης

Η μουσική, ιστορικά, λειτουργεί ως:

  • μέσο κοινωνικής συνοχής,
  • εργαλείο αφύπνισης,
  • μηχανισμός ταύτισης.

Σε αντίθεση με τον θεσμικό λόγο (νόμοι, στατιστικές, ανακοινώσεις), το τραγούδι αγγίζει το συναίσθημα, και το συναίσθημα είναι συχνά το πρώτο βήμα προς την αλλαγή στάσης.
Το συγκεκριμένο έργο:

  • μετατρέπει την ατομική εμπειρία του πόνου σε συλλογική υπόθεση,
  • καλεί τον ακροατή όχι απλώς να συμπονέσει, αλλά να πάρει θέση.

Από κοινωνιολογική σκοπιά, αυτή η διαδικασία ονομάζεται μετατροπή της ιδιωτικής εμπειρίας σε δημόσιο ζήτημα — θεμέλιο κάθε κοινωνικής αλλαγής.

3. Από τη σιωπή στη φωνή: το τραγούδι ως αντι-λόγος

Η βία κατά των γυναικών ευδοκιμεί στη σιωπή.
Στη σιωπή του σπιτιού.
Στη σιωπή της γειτονιάς.
Στη σιωπή των «δεν ανακατεύομαι».

Το τραγούδι λειτουργεί ως αντι-λόγος απέναντι σε αυτή τη σιωπή. Δεν περιγράφει απλώς την αδικία, αλλά:

  • την καταγγέλλει,
  • τη στιγματίζει,
  • την καθιστά κοινωνικά μη αποδεκτή.

Κοινωνιολογικά, αυτό σημαίνει αλλαγή κανονιστικών ορίων: αυτό που κάποτε «δεν λεγόταν», τώρα λέγεται δυνατά· αυτό που ανεχόταν η κοινωνία, πλέον αμφισβητείται.

4. Η συλλογική ευθύνη και ο ρόλος των ανδρών

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το μήνυμα του τραγουδιού δεν απευθύνεται μόνο στα θύματα. Απευθύνεται:

  • στην κοινωνία συνολικά,
  • στους μάρτυρες,
  • στους θεσμούς,
  • και – κυρίως – στους άνδρες ως συμμάχους.

Η σύγχρονη κοινωνιολογία της έμφυλης ισότητας τονίζει ότι η εξάλειψη της βίας δεν είναι «γυναικείο ζήτημα», αλλά ζήτημα κοινωνικής ωριμότητας. Το τραγούδι συμβάλλει σε αυτή τη μετατόπιση, προτείνοντας ένα νέο πρότυπο: ευθύνης, ενσυναίσθησης και ενεργής στάσης.

5. Πολιτισμικό αποτύπωμα και κοινωνικός αντίκτυπος

Τέτοια έργα δεν μετρώνται μόνο σε προβολές ή ακροάσεις. Μετρώνται:

  • στις συζητήσεις που ανοίγουν,
  • στη συνείδηση που καλλιεργούν,
  • στην πίεση που ασκούν για θεσμικές αλλαγές,
  • στην ενδυνάμωση όσων μέχρι χθες ένιωθαν μόνες.

Το «Όχι στη Βία κατά των Γυναικών» εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτισμική δυναμική όπου η τέχνη γίνεται μέρος της κοινωνικής άμυνας απέναντι στη βία.

Σε μια κοινωνία που συχνά μαθαίνει να προσπερνά, να δικαιολογεί ή να σιωπά, ένα τραγούδι που λέει ξεκάθαρα «Όχι» δεν είναι απλώς καλλιτεχνική δημιουργία. Είναι πράξη κοινωνικής ευθύνης.

Η κοινωνιολογική του αξία βρίσκεται ακριβώς εκεί: στο ότι δεν χαϊδεύει αυτιά, αλλά ταράζει συνειδήσεις. Και αν η κοινωνική αλλαγή ξεκινά από τη μετατόπιση της σκέψης και της στάσης, τότε τέτοια τραγούδια δεν είναι απλώς επίκαιρα — είναι αναγκαία.


Discover more from Το Περίπτερο μας

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Recommended For You

About the Author: admin

Discover more from Το Περίπτερο μας

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading