Ο κόσμος Η 25η Σεπτεμβρίου 2026 αποτυπώνει μια παγκόσμια κρίση που δεν περιορίζεται πλέον στα στρατιωτικά μέτωπα. Η Ρωσία χτυπά την παραγωγική βάση της Ουκρανίας και σκοτώνει αμάχους στο Κίεβο. Η εύθραυστη ειρήνη στην Αιθιοπία καταρρέει, επαναφέροντας τον φόβο ενός πολέμου που είχε ήδη προκαλέσει εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους. Στον Περσικό Κόλπο, οι μυστικές διαπραγματεύσεις Ηνωμένων Πολιτειών–Ιράν συνεχίζονται, αλλά ταυτόχρονα οι Χούθι επιτίθενται στη Σαουδική Αραβία, οι αεροπορικές συνδέσεις του Ιράν περιορίζονται και μια νέα περιφερειακή αμυντική συμμαχία αρχίζει να διαμορφώνεται.

Οι συνέπειες είναι ήδη παγκόσμιες. Οι αποδόσεις των αμερικανικών και ιαπωνικών ομολόγων έφθασαν σε επίπεδα που δεν είχαν καταγραφεί εδώ και δεκαετίες, καθώς οι αγορές φοβούνται ότι ο ενεργειακός πληθωρισμός θα διαρκέσει. Στην ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η επιδημία Έμπολα μετακινείται προς μια υπερπλήρη περιοχή όπου τα θεραπευτικά κέντρα δεν βρίσκουν πλέον κρεβάτια για όλους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε την επανεκκίνηση μαζικών ελέγχων της εκλογικής ιδιότητας, λίγες εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές.

Στην Αθήνα, τέλος, μια ισχυρή έκρηξη κατέρριψε κτίριο στην Πλάκα, αφήνοντας πέντε ανθρώπους αγνοούμενους και μετατρέποντας έναν από τους πιο πολυσύχναστους ιστορικούς χώρους της πρωτεύουσας σε πεδίο έρευνας και διάσωσης.

Η κοινή γραμμή όλων των σημερινών γεγονότων είναι η εξάντληση των εφεδρειών: στρατιωτικών, οικονομικών, υγειονομικών και θεσμικών. Τα συστήματα εξακολουθούν να λειτουργούν, αλλά όλο και συχνότερα δεν διαθέτουν δεύτερη γραμμή άμυνας όταν η πρώτη καταρρέει.

Ουκρανία: Επτά νεκροί στο Κίεβο και διακοπή λειτουργίας της μεγαλύτερης χαλυβουργίας

Οι νέες ρωσικές αεροπορικές επιθέσεις σκότωσαν επτά ανθρώπους στο Κίεβο, ανάμεσά τους ένα αγόρι 14 ετών. Ένα αεριωθούμενο drone έπληξε επιχειρηματικό κέντρο στην ουκρανική πρωτεύουσα, ενώ διασώστες αναζήτησαν εγκλωβισμένους μέσα σε κατεστραμμένα κτίρια.

Η στρατιωτική πίεση συνοδεύεται από συστηματική οικονομική φθορά. Η ArcelorMittal ανακοίνωσε ότι αναστέλλει την παραγωγή στο εργοστάσιο του Κριβί Ριχ, τη μεγαλύτερη χαλυβουργία της Ουκρανίας, επειδή τέσσερα πλήγματα μέσα σε πέντε εβδομάδες προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές και σκότωσαν πέντε εργαζομένους. Η εταιρεία έκρινε ότι η ασφαλής και βιώσιμη λειτουργία δεν είναι πλέον δυνατή και αναμένεται να καταγράψει απομείωση περίπου ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων.

Ο χάλυβας αποτελούσε πριν από τον πόλεμο περίπου το 15% των ουκρανικών εξαγωγών. Το πλήγμα δεν αφορά επομένως μόνο ένα εργοστάσιο. Περιορίζει τα δημόσια έσοδα, μειώνει τις εισροές ξένου συναλλάγματος, αφαιρεί θέσεις εργασίας και δυσκολεύει τη χρηματοδότηση της ίδιας της άμυνας.

Η Ρωσία χρησιμοποιεί πυραύλους και ταχύτερα αεριωθούμενα drones εναντίον εργοστασίων, λιμανιών, σιδηροδρόμων, εφοδιαστικών κέντρων και ενεργειακών εγκαταστάσεων. Ακόμη και όταν μια επιδρομή δεν καταστρέφει ολοκληρωτικά έναν στόχο, μπορεί να τον καταστήσει οικονομικά μη λειτουργικό: αυξάνει το κόστος ασφάλισης, αναγκάζει το προσωπικό να απομακρυνθεί και απαιτεί συνεχή επισκευή.

Ο στόχος δεν είναι μόνο να χαθεί η σημερινή παραγωγή. Είναι να πεισθούν οι εργαζόμενοι, οι επενδυτές και οι επιχειρήσεις ότι καμία μεγάλη εγκατάσταση δεν μπορεί να λειτουργήσει με ασφάλεια όσο συνεχίζεται ο πόλεμος.

Μέση Ανατολή: Διαπραγμάτευση στο Ορμούζ και ταυτόχρονη συγκρότηση νέου αμυντικού άξονα

Οι συνομιλίες Ηνωμένων Πολιτειών–Ιράν στη Νέα Υόρκη εξετάζουν μια σταδιακή συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου. Το βασικό σενάριο προβλέπει ότι η Ουάσιγκτον θα άρει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και θα επιτρέψει την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων, ενώ η Τεχεράνη θα αποκαταστήσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Το Ιράν προτείνει τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, περιλαμβανομένου του Λιβάνου, μέσα σε επτά ημέρες. Το Ορμούζ θα άνοιγε την τελευταία ημέρα της διαδικασίας, αφού προηγουμένως είχαν εφαρμοστεί οι αμερικανικές δεσμεύσεις. Οι ΗΠΑ προτιμούν μικρότερα, συγχρονισμένα βήματα, ώστε καμία πλευρά να μη χρειαστεί να εγκαταλείψει εξαρχής τον σημαντικότερο μοχλό πίεσής της.

Η πρόοδος παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη. Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η χώρα δεν πρόκειται να κάνει πυρηνικές παραχωρήσεις ακόμη και εάν γίνει δεκτή η πρότασή της για το Ορμούζ. Παράλληλα, μόλις εννέα πλοία καταγράφηκαν να διέρχονται από το πέρασμα την Πέμπτη, αριθμός ίσος με το μισό του ήδη εξαιρετικά χαμηλού μέσου όρου των προηγούμενων ημερών.

Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος διευρύνεται. Οι Χούθι εκτόξευσαν δεκάδες πυραύλους και drones προς σαουδαραβικούς στόχους· το Ριάντ ανακοίνωσε την αναχαίτιση έξι βαλλιστικών πυραύλων. Οι στρατιωτικοί αρχηγοί της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και του Πακιστάν συναντώνται για να καθορίσουν τη βοήθεια που μπορεί να δοθεί στο βασίλειο βάσει της νέας αμυντικής συμφωνίας τους.

Η συμφωνία προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός μέλους αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων. Η αρχική υποστήριξη μπορεί να περιλαμβάνει πληροφορίες, πυρομαχικά και εφοδιαστική βοήθεια, αλλά η Άγκυρα δεν απέκλεισε πιο προηγμένη στρατιωτική συνδρομή εάν η απειλή ενταθεί.

Παράλληλα, το Ιράκ επέκτεινε την αναστολή πτήσεων από και προς το Ιράν, ακολουθώντας ανάλογα μέτρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ομάν. Η Τεχεράνη απειλεί με αντίποινα εναντίον κρατών που εφαρμόζουν τις αμερικανικές κυρώσεις.

Η διπλωματία προσπαθεί να ανοίξει το Ορμούζ την ίδια στιγμή που οι στρατιωτικές συμμαχίες και οι οικονομικοί αποκλεισμοί διευρύνουν το πεδίο της σύγκρουσης. Κάθε ημέρα χωρίς συμφωνία αυξάνει τον αριθμό των κρατών που μπορεί να εμπλακούν άμεσα.

Παγκόσμιες αγορές: Οι αποδόσεις των ομολόγων σε υψηλά δεκαετιών

Η πιθανότητα συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν οδήγησε σε μικρή υποχώρηση της τιμής του πετρελαίου, αλλά δεν ήταν αρκετή για να αντιστρέψει τη μεγάλη πώληση κρατικών ομολόγων.

Η απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου έφθασε το 5,2297%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2007. Η απόδοση του τριακονταετούς ανήλθε στο 5,5252%, επίπεδο που είχε να εμφανιστεί από το 2004. Στην Ιαπωνία, η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου άγγιξε το 3,121%, τη μεγαλύτερη τιμή από το 1996.

Οι επενδυτές εξακολουθούν να περιμένουν νέες αυξήσεις επιτοκίων από τη Fed, επειδή δεν έχουν πεισθεί ότι η ενεργειακή προσφορά θα ομαλοποιηθεί σύντομα. Το πετρέλαιο μπορεί να υποχωρήσει για μία συνεδρίαση με την είδηση μιας διαπραγμάτευσης, αλλά τα ομόλογα αποτιμούν τον κίνδυνο ότι ο πόλεμος, το Ορμούζ και οι επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία θα κρατήσουν τον πληθωρισμό υψηλό επί μήνες.

Οι μετοχές ενισχύθηκαν λόγω του συνεχιζόμενου ενθουσιασμού για την τεχνητή νοημοσύνη. Δημιουργείται έτσι μια ασυνήθιστη απόκλιση: οι επενδυτές αγοράζουν τεχνολογικές εταιρείες αναμένοντας τεράστια μελλοντικά κέρδη, ενώ πωλούν ομόλογα επειδή φοβούνται επίμονο πληθωρισμό και ακριβότερο χρήμα.

Μια απόδοση άνω του 5% στο αμερικανικό δεκαετές δεν είναι απλώς χρηματιστηριακός δείκτης. Αυξάνει το κόστος στεγαστικών δανείων, επιχειρηματικών επενδύσεων, κρατικού χρέους και χρηματοδότησης των αναπτυσσόμενων οικονομιών.

Αιθιοπία: Καταρρέει η ειρηνευτική συμφωνία και σκοτεινιάζει ξανά το Τιγκράι

Οι τηλεπικοινωνίες και το διαδίκτυο διακόπηκαν σε μεγάλο μέρος του Τιγκράι, ενώ οι αιθιοπικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι προκάλεσαν εκατοντάδες απώλειες στις αντίπαλες δυνάμεις. Οι μάχες εξαπλώνονται επίσης στις γειτονικές περιοχές Αμχάρα και Αφάρ.

Πρόκειται για τη σοβαρότερη κλιμάκωση μετά το τέλος του πολέμου της περιόδου 2020–2022. Η Αφρικανική Ένωση είχε εκτιμήσει ότι εκείνη η σύγκρουση προκάλεσε περίπου 600.000 θανάτους από μάχες, πείνα και κατάρρευση των υπηρεσιών υγείας. Η επανέναρξη των συγκρούσεων ουσιαστικά καταστρέφει την τετραετή ειρηνευτική συμφωνία

Η απώλεια των τηλεπικοινωνιών είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Κατά τον προηγούμενο πόλεμο, η απομόνωση του Τιγκράι εμπόδισε την καταγραφή των θυμάτων, καθυστέρησε την ανθρωπιστική βοήθεια και άφησε ολόκληρες κοινότητες χωρίς δυνατότητα να ειδοποιήσουν για επιθέσεις ή ελλείψεις.

Το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι έχει ενώσει δυνάμεις με άλλες ένοπλες ομάδες που επιδιώκουν την ανατροπή της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Μια πλήρης επιστροφή στον πόλεμο θα αποσταθεροποιούσε μια περιοχή ήδη πιεσμένη από τη σύγκρουση στο Σουδάν, τον ανταγωνισμό για πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα και τη διάχυση του πολέμου της Μέσης Ανατολής.

Όταν κόβεται το διαδίκτυο πριν ή κατά τη διάρκεια στρατιωτικής κλιμάκωσης, η διακοπή δεν είναι απλή τεχνική δυσλειτουργία. Αφαιρεί από τους αμάχους τη δυνατότητα να ζητήσουν βοήθεια και από τον κόσμο τη δυνατότητα να δει τι συμβαίνει.

Κονγκό: Η επιδημία Έμπολα μετακινείται σε περιοχή χωρίς διαθέσιμα κρεβάτια

Το Βόρειο Κίβου εξελίσσεται στο νέο επίκεντρο της επιδημίας Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Στο θεραπευτικό κέντρο Κιτατούμπα της πόλης Μπουτέμπο ήταν κατειλημμένες και οι 29 κλίνες, ενώ οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα ανέφεραν ότι ορισμένοι άνθρωποι που γνωρίζουν πως έχουν μολυνθεί δεν μπορούν να βρουν θέση για θεραπεία.

Οι τοπικές αρχές άνοιξαν δύο νέα κέντρα, αυξάνοντας τον συνολικό αριθμό σε τέσσερα. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς φθάνουν σε τόσο προχωρημένη κατάσταση ώστε οι γιατροί δεν μπορούν πλέον να τους σώσουν.

Η Μπουτέμπο έχει περίπου δύο εκατομμύρια κατοίκους. Η πυκνότητα του πληθυσμού, οι μετακινήσεις που προκαλούν οι ένοπλες συγκρούσεις, οι ελλείψεις προσωπικού και η δυσπιστία προς τις υγειονομικές αρχές δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για ανεξέλεγκτη μετάδοση.

Το κρίσιμο πρόβλημα δεν είναι η απουσία επιστημονικών εργαλείων. Υπάρχουν εμβόλια, διαγνωστικές μέθοδοι και αποτελεσματικότερες θεραπείες από ό,τι σε προηγούμενες επιδημίες. Δεν υπάρχουν, όμως, αρκετά κρεβάτια, ασφαλείς διαδρομές, εκπαιδευμένοι εργαζόμενοι και κοινωνική εμπιστοσύνη για να χρησιμοποιηθούν εγκαίρως.

Μια επιδημία δεν κρίνεται μόνο από τη μολυσματικότητα του ιού. Κρίνεται από το αν ο ασθενής πιστεύει ότι το κέντρο θεραπείας θα τον βοηθήσει — και από το αν, όταν φθάσει, υπάρχει διαθέσιμο κρεβάτι.

Ισραήλ και Δυτική Όχθη: Διπλωματική απομόνωση και επιχειρηματική πίεση

Δεκάδες αντιπρόσωποι αποχώρησαν από την αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ καθώς άρχιζε την ομιλία του ο Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υπερασπίστηκε τις πολεμικές επιχειρήσεις, κατηγόρησε τους επικριτές του και αποκάλεσε όσους αποχώρησαν «ηθικούς δειλούς».

Η ομιλία πραγματοποιήθηκε πέντε εβδομάδες πριν από τις ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Ο Νετανιάχου προσπαθεί να μετατρέψει τη διεθνή κριτική σε εσωτερικό πολιτικό επιχείρημα: παρουσιάζει το Ισραήλ ως κράτος που αντιστέκεται σε έναν εχθρικό διεθνή συνασπισμό.

Παράλληλα, το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ πρόσθεσε 61 επιχειρήσεις στη βάση δεδομένων εταιρειών που συνδέονται με ισραηλινούς εποικισμούς στη Δυτική Όχθη. Ο συνολικός αριθμός φθάνει πλέον τις 214 επιχειρήσεις από το Ισραήλ και άλλες δέκα χώρες, στους τομείς της ενέργειας, των τροφίμων, των μεταφορών, της γεωργίας, του τουρισμού και των ακινήτων.

Η βάση δεν επιβάλλει αυτόματα κυρώσεις. Αυξάνει, όμως, τον κίνδυνο μποϊκοτάζ, απόσυρσης επενδύσεων και δικαστικών ενεργειών. Το Ισραήλ καταγγέλλει τον μηχανισμό ως μεροληπτικό και υποστηρίζει ότι οι εταιρείες δραστηριοποιούνται νόμιμα.

Η διεθνής πίεση μετακινείται σταδιακά από τις διπλωματικές δηλώσεις προς τις οικονομικές σχέσεις: ποιος κατασκευάζει, ποιος μεταφέρει, ποιος χρηματοδοτεί και ποιος κερδίζει από τους εποικισμούς.

Ηνωμένες Πολιτείες: Επανέρχονται οι μαζικοί έλεγχοι των εκλογικών καταλόγων

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επέτρεψε στην κυβέρνηση Τραμπ να επαναφέρει διευρυμένη βάση δεδομένων για τον έλεγχο της ιθαγένειας εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Οι πολιτείες θα μπορούν να διασταυρώνουν αριθμούς κοινωνικής ασφάλισης και άλλα στοιχεία με ομοσπονδιακά αρχεία μετανάστευσης.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το σύστημα αποτρέπει την ψήφο ανθρώπων που δεν είναι Αμερικανοί πολίτες. Οργανώσεις πολιτικών δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι ασυμφωνίες στα ονόματα, παλαιά δεδομένα πολιτογράφησης και διοικητικά λάθη μπορούν να αφαιρέσουν από νόμιμους ψηφοφόρους το δικαίωμα συμμετοχής.

Η απόφαση ελήφθη με διαφωνία των τριών φιλελεύθερων δικαστών, ενώ οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Η χρονική συγκυρία αφήνει μικρό περιθώριο για τη διόρθωση λανθασμένων διαγραφών.

Η ακεραιότητα των εκλογών απαιτεί να αποκλείεται η παράνομη ψήφος, αλλά και να προστατεύεται ο νόμιμος ψηφοφόρος από την εσφαλμένη αφαίρεση. Ένα σύστημα που πετυχαίνει μόνο τον πρώτο στόχο δεν είναι πλήρως ασφαλές.

Αθήνα: Πέντε αγνοούμενοι μετά την κατάρρευση κτιρίου στην Πλάκα

Ισχυρή έκρηξη προκάλεσε την κατάρρευση διώροφου κτιρίου στην Πλάκα, κοντά στην Ακρόπολη και στον Ναό του Ολυμπίου Διός. Πέντε άνθρωποι αναφέρονταν ως αγνοούμενοι, μεταξύ των οποίων ηλικιωμένο ζευγάρι που κατοικούσε στο κτίριο, ενώ τουλάχιστον τρεις τραυματίστηκαν.

Η έκρηξη εκτόξευσε πέτρες και γυαλιά σε απόσταση έως τριών οικοδομικών τετραγώνων, προκαλώντας ζημιές σε σπίτια, καταστήματα και αυτοκίνητα. Τμήμα του κτιρίου χρησιμοποιούνταν ως τουριστικό κατάλυμα. Η αιτία δεν είχε ακόμη προσδιοριστεί κατά την ώρα σύνταξης.

Η υπόθεση αποκτά ευρύτερη σημασία επειδή η Πλάκα συνδυάζει παλαιά κτίρια, στενούς δρόμους, πυκνή τουριστική κίνηση και μεγάλο αριθμό βραχυχρόνιων μισθώσεων. Η έρευνα θα πρέπει να εξετάσει το δίκτυο φυσικού αερίου, τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, τις οικοδομικές παρεμβάσεις και το ιστορικό συντήρησης του κτιρίου.

Σε μια ιστορική γειτονιά, η ασφάλεια δεν είναι μόνο ζήτημα προστασίας μνημείων. Είναι η διαρκής επιθεώρηση των κτιρίων μέσα στα οποία κατοικούν άνθρωποι και φιλοξενούνται χιλιάδες επισκέπτες.

Τεχνητή νοημοσύνη: Η Κίνα βιομηχανοποιεί την παραγωγή οπτικού περιεχομένου

Οι κινεζικές τοπικές κυβερνήσεις ανταγωνίζονται για να προσελκύσουν κινηματογραφικά στούντιο και νεοφυείς επιχειρήσεις που παράγουν περιεχόμενο με τεχνητή νοημοσύνη. Προσφέρουν φθηνούς χώρους, επιδόματα διαβίωσης, επιδοτούμενη υπολογιστική ισχύ και ερευνητικές συνεργασίες.

Η Κίνα εφαρμόζει στην παραγωγή βίντεο το βιομηχανικό μοντέλο που χρησιμοποίησε στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, στα φωτοβολταϊκά και στη ρομποτική: κρατική χρηματοδότηση, τοπικά τεχνολογικά συμπλέγματα και γρήγορη αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας.

Η στρατηγική μπορεί να μειώσει θεαματικά το κόστος παραγωγής ταινιών, διαφήμισης, εκπαίδευσης και ψηφιακής ψυχαγωγίας. Δημιουργεί παράλληλα κινδύνους υπερπαραγωγής, απώλειας θέσεων εργασίας, παραπληροφόρησης και μαζικών παραβιάσεων πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι σαφείς κανόνες για τα δεδομένα εκπαίδευσης, τις ομοιότητες προσώπων και την απόδοση δικαιωμάτων εξακολουθούν να απουσιάζουν.

Η Κίνα δεν αντιμετωπίζει πλέον το συνθετικό βίντεο ως πειραματική τεχνολογία. Το μετατρέπει σε πλήρη βιομηχανικό κλάδο προτού ο κόσμος αποφασίσει ποιος κατέχει τις εικόνες, τις φωνές και τις ιστορίες που χρησιμοποιούν τα μοντέλα.

Η εποχή των κρίσεων χωρίς δεύτερη γραμμή άμυνας

Η 25η Σεπτεμβρίου δείχνει πόσο επικίνδυνη γίνεται μια κρίση όταν δεν υπάρχει αξιόπιστη εφεδρεία. Η Ουκρανία δεν χάνει μόνο κτίρια από τις αεροπορικές επιθέσεις· χάνει παραγωγική δυναμικότητα που δεν μπορεί εύκολα να μετακινηθεί ή να αντικατασταθεί. Μια χαλυβουργία απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό, ενέργεια, σιδηροδρομική πρόσβαση, πρώτες ύλες, κεφάλαια και χρόνια επενδύσεων. Όταν σταματά, η ζημιά διαρκεί πολύ περισσότερο από τον καπνό του τελευταίου πλήγματος.

Στη Μέση Ανατολή, το Ορμούζ είναι η εφεδρεία που δεν έχει πραγματικό υποκατάστατο. Οι αγωγοί προς την Ερυθρά Θάλασσα μπορούν να μεταφέρουν μέρος του πετρελαίου, αλλά και αυτοί βρίσκονται υπό απειλή. Τα αποθέματα μπορούν να καλύψουν προσωρινές ελλείψεις, όχι όμως έναν παρατεταμένο αποκλεισμό. Οι στρατιωτικές συνοδείες μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο, αλλά αυξάνουν την πιθανότητα άμεσης σύγκρουσης.

Η διαπραγμάτευση ΗΠΑ–Ιράν παραμένει συνεπώς αναγκαία, ακόμη και εάν οι δύο πλευρές δεν εμπιστεύονται η μία την άλλη. Η πιο ρεαλιστική λύση δεν είναι μια μεγάλη τελική συμφωνία, αλλά μια αλληλουχία μικρών και επαληθεύσιμων κινήσεων: συγκεκριμένος αριθμός πλοίων που θα επιτρέπεται να διέρχεται, συγκεκριμένα λιμάνια που θα εξαιρούνται από τον αποκλεισμό, ελεγχόμενη αποδέσμευση κεφαλαίων και ανεξάρτητη παρακολούθηση.

Η συμφωνία πρέπει να σχεδιαστεί όχι για την περίπτωση που όλα θα εξελιχθούν ομαλά, αλλά για την πρώτη παραβίαση, το πρώτο αμφισβητούμενο πλοίο και τον πρώτο πύραυλο που θα εκτοξευθεί μετά την ανακοίνωσή της.

Στην Αιθιοπία, η ειρήνη αποδεικνύεται εύθραυστη επειδή σταμάτησαν οι μεγάλες μάχες χωρίς να επιλυθούν πλήρως οι διαφορές για τον αφοπλισμό, την περιφερειακή εξουσία, τις αμφισβητούμενες περιοχές και την επιστροφή των εκτοπισμένων. Η διακοπή των τηλεπικοινωνιών ενισχύει τον φόβο ότι οι παλαιές μέθοδοι απομόνωσης επανέρχονται μαζί με τις παλαιές αντιπαλότητες.

Στο Κονγκό, το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι μόνο ο συνολικός αριθμός των κρουσμάτων, αλλά η διαφορά ανάμεσα στις νέες λοιμώξεις και στη διαθέσιμη θεραπευτική ικανότητα. Όταν γεμίσουν όλα τα κρεβάτια, ακόμη και μια περιορισμένη αύξηση περιστατικών μπορεί να πολλαπλασιάσει τους θανάτους και τη μετάδοση. Η υγειονομική εφεδρεία πρέπει να μεταφερθεί στην περιοχή πριν η υπερφόρτωση γίνει μη αναστρέψιμη.

Οι αποδόσεις των ομολόγων αποκαλύπτουν ότι οι αγορές έχουν αρχίσει να τιμολογούν αυτή την απουσία εναλλακτικών. Δεν φοβούνται μόνο μια πρόσκαιρη άνοδο του πετρελαίου. Φοβούνται ότι οι κυβερνήσεις θα αναγκαστούν να δανείζονται περισσότερο για άμυνα, ενέργεια και κοινωνική στήριξη την ίδια στιγμή που οι κεντρικές τράπεζες διατηρούν υψηλά επιτόκια.

Αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για τις φτωχότερες χώρες. Ένα πλούσιο κράτος μπορεί να επιδοτήσει προσωρινά τα καύσιμα ή να χρηματοδοτήσει στρατηγικά αποθέματα. Μια υπερχρεωμένη οικονομία υποχρεώνεται να επιλέξει ανάμεσα σε ακριβότερη ενέργεια, υψηλότερους φόρους, περικοπές υπηρεσιών ή νέα δάνεια με ακόμη βαρύτερους όρους.

Η σημερινή τεχνολογική επέκταση στην Κίνα παρουσιάζει την άλλη όψη της ίδιας δυναμικής. Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί τεράστια νέα παραγωγική ικανότητα, αλλά οι κανόνες, τα δικαιώματα και οι μηχανισμοί κοινωνικής προστασίας αναπτύσσονται πολύ πιο αργά. Η τεχνολογική εφεδρεία αυξάνεται· η θεσμική εφεδρεία μειώνεται.

Ακόμη και η τραγωδία της Αθήνας εντάσσεται σε αυτή την ευρύτερη εικόνα. Ένα παλαιό κτίριο σε περιοχή υψηλής τουριστικής κίνησης χρειάζεται επιθεώρηση, συντήρηση, προσβάσιμα σχέδια και σαφείς κανόνες για τις αλλαγές χρήσης. Όταν αυτά απουσιάζουν ή δεν εφαρμόζονται συστηματικά, η ασφάλεια εξαρτάται από το να μη συμβεί ποτέ το απρόβλεπτο.

Η μεγάλη προειδοποίηση της 25ης Σεπτεμβρίου είναι ότι η ανθεκτικότητα δεν μπορεί να μετριέται μόνο από το αν ένα σύστημα λειτουργεί σήμερα. Πρέπει να μετριέται από το τι θα συμβεί όταν χτυπηθεί ξανά αύριο.

Ο κόσμος διαθέτει προηγμένα όπλα, τεχνητή νοημοσύνη, διεθνείς οργανισμούς, εμβόλια, τεράστιες κεφαλαιαγορές και παγκόσμια δίκτυα επικοινωνίας. Αυτό που δεν διαθέτει σε επαρκή βαθμό είναι πλεονάζουσα ικανότητα, εμπιστοσύνη και μηχανισμούς που εμποδίζουν μία βλάβη να μετατραπεί σε αλυσιδωτή κατάρρευση.

Η ασφάλεια του επόμενου κόσμου δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος διαθέτει το ισχυρότερο όπλο ή τη μεγαλύτερη οικονομία. Θα κριθεί από το ποιος διαθέτει δεύτερο λιμάνι όταν κλείσει το πρώτο, δεύτερο νοσοκομείο όταν γεμίσει το πρώτο, δεύτερη ενεργειακή διαδρομή όταν βομβαρδιστεί η πρώτη — και θεσμούς αρκετά αξιόπιστους ώστε οι άνθρωποι να τους εμπιστευθούν πριν να είναι πολύ αργά.