Η Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026 σημαδεύεται από μια ταυτόχρονη κλιμάκωση στο στρατιωτικό, πολιτικό και οικονομικό πεδίο. Η Ουκρανία εξαπέλυσε τη μεγαλύτερη έως σήμερα επίθεση μη επανδρωμένων αεροσκαφών εναντίον της Μόσχας, πλήττοντας διυλιστήριο και κατοικημένες περιοχές την τελευταία ημέρα των ρωσικών βουλευτικών εκλογών. Η επιλογή του χρόνου και του στόχου μετέφερε τον πόλεμο στο κέντρο της ρωσικής πολιτικής εξουσίας και έδειξε ότι η ρωσική πρωτεύουσα δεν βρίσκεται πλέον εκτός της πραγματικής ζώνης μάχης.

Στη Μέση Ανατολή, το Ιράν προειδοποίησε ότι διαθέτει πληροφορίες για προετοιμασία νέας μεγάλης επίθεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τους συμμάχους τους και απείλησε με παρατεταμένα αντίποινα εναντίον αμερικανικών βάσεων. Η προειδοποίηση ακολούθησε επιθέσεις των Χούθι κατά του Ριάντ και του σαουδαραβικού πετρελαϊκού λιμένα Γιανμπού. Με τα Στενά του Ορμούζ ήδη περιορισμένα και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ να βρίσκεται υπό την αυξανόμενη επιρροή των Χούθι, η διεθνής ενεργειακή αγορά παραμένει εκτεθειμένη σε ένα διπλό γεωγραφικό μπλοκάρισμα.

Στη Γερμανία, η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στο Μεκλεμβούργο–Δυτική Πομερανία, ενώ το κόμμα του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς υπέστη τη χειρότερη επίδοσή του σε περιφερειακές εκλογές από το 1949. Το αποτέλεσμα μετατρέπει τη γερμανική πολιτική κρίση από διαδοχικές προειδοποιήσεις σε υπαρξιακή απειλή για το παραδοσιακό κομματικό σύστημα.

Την ίδια στιγμή, Ηνωμένες Πολιτείες και Κίνα άρχισαν στη Νέα Υόρκη συνομιλίες για το εμπόριο, τα κρίσιμα ορυκτά και την τεχνητή νοημοσύνη, επιχειρώντας να εμποδίσουν έναν νέο εμπορικό πόλεμο. Η Βόρεια Κορέα απάντησε στις στρατιωτικές ασκήσεις ΗΠΑ–Νότιας Κορέας–Ιαπωνίας με δύο νέες βαλλιστικές εκτοξεύσεις, ενώ η βία αναζωπυρώθηκε στη Δυτική Όχθη.

Η μεγάλη εικόνα είναι ένας κόσμος στον οποίο οι εκλογές διεξάγονται κάτω από drones, η ενεργειακή ασφάλεια εξαρτάται από ένοπλες οργανώσεις, η πολιτική δυσαρέσκεια μετατρέπεται σε ακραία ψήφο και η τεχνολογική συνεργασία ΗΠΑ–Κίνας επιχειρεί να επιβιώσει μέσα σε μια νέα εποχή οικονομικού καταναγκασμού.

Ρωσία: Η μεγαλύτερη επίθεση με drones στη Μόσχα την ημέρα των εκλογών

Η Ουκρανία εξαπέλυσε τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα επίθεση μη επανδρωμένων αεροσκαφών εναντίον της Μόσχας και της ευρύτερης ρωσικής επικράτειας. Οι ρωσικές αρχές υποστήριξαν ότι αντιμετώπισαν περισσότερα από 1.600 drones, περίπου 450 από τα οποία κατευθύνθηκαν προς τη ρωσική πρωτεύουσα. Οι αριθμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα και, όπως συμβαίνει συνήθως σε επιθέσεις τέτοιας κλίμακας, οι δύο πλευρές παρουσιάζουν διαφορετικές εκτιμήσεις.

Τουλάχιστον τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν στην περιοχή της Μόσχας. Πολυκατοικία υπέστη ζημιές και περίπου 400 κάτοικοι, μεταξύ των οποίων 70 παιδιά, απομακρύνθηκαν προσωρινά. Συντρίμμια και εκρήξεις προκάλεσαν ζημιές σε σπίτια και οχήματα σε προάστια της πρωτεύουσας.

Σημαντικότερος στρατηγικός στόχος ήταν το διυλιστήριο της Μόσχας, το οποίο επεξεργάστηκε περίπου 11,6 εκατομμύρια τόνους πετρελαίου το 2024 και αποτελεί κρίσιμο τμήμα της τροφοδοσίας καυσίμων της πρωτεύουσας. Η εγκατάσταση έχει δεχθεί επανειλημμένες επιθέσεις, όμως η σημερινή κλίμακα ενισχύει τον κίνδυνο πραγματικής μείωσης της παραγωγής.

Η ουκρανική στρατηγική είναι σαφής: να περιορίσει τα έσοδα και τα καύσιμα που στηρίζουν τη ρωσική πολεμική μηχανή, αλλά και να καταστήσει το οικονομικό κόστος του πολέμου ορατό στις μεγάλες ρωσικές πόλεις. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία χρησιμοποιεί ολοένα περισσότερο εγχώριας κατασκευής drones και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.

Η συνέχιση των επιθέσεων δείχνει επίσης ότι η άτυπη συμφωνία περιορισμού των πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές, την οποία είχε ανακοινώσει ο Ντόναλντ Τραμπ, δεν εφαρμόζεται. Δεν υπάρχουν δημοσιοποιημένοι όροι, ανεξάρτητος μηχανισμός επαλήθευσης ή συμφωνημένες συνέπειες για τις παραβιάσεις.

Η Ουκρανία απέδειξε ότι μπορεί να κορέσει την αεράμυνα γύρω από μία από τις καλύτερα προστατευμένες πρωτεύουσες του κόσμου. Το στρατηγικό αποτέλεσμα, όμως, θα κριθεί από το εάν μπορεί να επαναλαμβάνει τέτοια πλήγματα χωρίς να εξαντλεί τα δικά της συστήματα και χωρίς οι απώλειες αμάχων να υπονομεύσουν τη διεθνή της στήριξη.

Ρωσικές εκλογές: Κάλπες κάτω από συναγερμούς και χωρίς πραγματική αντιπολεμική αντιπολίτευση

Η επίθεση συνέπεσε με την τρίτη και τελευταία ημέρα των ρωσικών βουλευτικών εκλογών. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν παρουσίασε την ψηφοφορία ως δημοψήφισμα για την εθνική ενότητα και τη στήριξη των ενόπλων δυνάμεων. Οι αρχές δήλωσαν ότι η συμμετοχή πλησίασε το 57% και ότι οι επιθέσεις δεν εμπόδισαν ουσιαστικά τη διαδικασία.

Η Ενωμένη Ρωσία αναμένεται να διατηρήσει την κοινοβουλευτική κυριαρχία της. Οι περισσότεροι αξιόπιστοι αντιπολεμικοί υποψήφιοι αποκλείστηκαν, ενώ η δημόσια αντίθεση στην εισβολή μπορεί να οδηγήσει σε ποινικές διώξεις. Το φιλελεύθερο Γιάμπλοκο συμμετέχει μόνο περιορισμένα, έπειτα από δικαστικές και διοικητικές παρεμβάσεις.

Η σημερινή επίθεση επέτρεψε στο Κρεμλίνο να συνδέσει άμεσα την ψήφο με την ασφάλεια του κράτους. Η Μόσχα υποστήριξε ότι το Κίεβο επιχείρησε να τρομοκρατήσει τους ψηφοφόρους και να απονομιμοποιήσει τη διαδικασία. Η Ουκρανία, αντίθετα, χαρακτηρίζει τις εκλογές ανελεύθερες και τις κάλπες στις κατεχόμενες ή αποσχισμένες περιοχές παράνομες.

Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ότι η οικονομική πίεση, οι ελλείψεις καυσίμων και η κόπωση από τον πόλεμο μπορεί να ενισχύσουν κόμματα της επιτρεπόμενης αντιπολίτευσης, όπως τους Κομμουνιστές και τους «Νέους Ανθρώπους». Κανένα από αυτά, όμως, δεν συνιστά άμεση απειλή για το σύστημα εξουσίας του Πούτιν.

Η σημερινή ψηφοφορία δεν έγινε απλώς μέσα σε συνθήκες πολέμου. Ο ίδιος ο πόλεμος χρησιμοποιήθηκε ως κεντρικό επιχείρημα πολιτικής νομιμοποίησης: η στρατιωτική απειλή παρουσιάστηκε ως λόγος συσπείρωσης γύρω από την εξουσία και όχι ως πεδίο δημόσιας αμφισβήτησης.

Ουκρανία: Η Μόσχα απαντά με πλήγματα σε κατοικίες και μοναστήρι

Την ίδια ώρα που η Ρωσία δεχόταν τη μαζική ουκρανική επιδρομή, ρωσικά πλήγματα έπλητταν ουκρανικές πόλεις. Σύμφωνα με ουκρανικές αρχές, επίθεση στο Κίεβο σκότωσε μία μητέρα και τα τρία παιδιά της, ενώ άλλο πλήγμα έπληξε μοναστήρι στην περιοχή της Χερσώνας.

Οι δύο πλευρές υποστηρίζουν ότι στοχεύουν στρατιωτικές, ενεργειακές και εφοδιαστικές εγκαταστάσεις και όχι αμάχους. Η κλίμακα των επιθέσεων, η χρήση εκατοντάδων drones και οι αναχαιτίσεις πάνω από πυκνοκατοικημένες περιοχές καθιστούν, όμως, τις απώλειες πολιτών προβλέψιμο και όχι εξαιρετικό αποτέλεσμα.

Η διαρκής ανταλλαγή πληγμάτων δείχνει ότι ο πόλεμος μετακινείται σε ένα μοντέλο βαθιάς αμοιβαίας φθοράς. Οι γραμμές του μετώπου μεταβάλλονται αργά, αλλά τα διυλιστήρια, οι σιδηρόδρομοι, τα εργοστάσια, τα δίκτυα ηλεκτρισμού και οι κατοικημένες περιοχές εκατοντάδες χιλιόμετρα πίσω από αυτές πλήττονται καθημερινά.

Όταν η επίθεση και η ανταπόδοση μετρώνται σε εκατοντάδες ή χιλιάδες drones, η έννοια του «μεμονωμένου πλήγματος» χάνει το νόημά της. Δημιουργείται ένα διαρκές περιβάλλον κινδύνου στο οποίο κανένα ενεργειακό δίκτυο και καμία μεγάλη πόλη δεν μπορούν να θεωρούνται πραγματικά ασφαλή.

Ιράν: Προειδοποίηση για επικείμενη μεγάλη επίθεση και απειλή παρατεταμένων αντιποίνων

Η ιρανική κεντρική στρατιωτική διοίκηση ανακοίνωσε ότι διαθέτει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες ή οι σύμμαχοί τους προετοιμάζουν νέα μεγάλης κλίμακας επίθεση. Δεν δημοσιοποίησε στοιχεία ούτε διευκρίνισε την πηγή της πληροφορίας.

Η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι οποιοδήποτε νέο πλήγμα θα προκαλέσει παρατεταμένα αντίποινα εναντίον αμερικανικών βάσεων, συμφερόντων και περιφερειακών συμμάχων. Η Ουάσιγκτον είχε ήδη εκδώσει προειδοποίηση ασφαλείας προς τους Αμερικανούς στην περιοχή για πιθανή αιφνίδια κλιμάκωση, ακυρώσεις πτήσεων και κλείσιμο εναέριων χώρων.

Επτά μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν, δεν έχει διαμορφωθεί κοινά αποδεκτό πλαίσιο αποκλιμάκωσης. Η προσωρινή συμφωνία του Ιουνίου κατέρρευσε τον Ιούλιο, με τις δύο πλευρές να διαφωνούν για τους όρους και τη σειρά εφαρμογής τους. Το Ιράν δηλώνει ότι δεν θα αποκαταστήσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ μέχρι να εφαρμοστεί η δική του ερμηνεία της συμφωνίας.

Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών περιορίζει παράλληλα τις εξαγωγές πετρελαίου και ενισχύει την εσωτερική οικονομική πίεση. Έτσι, και οι δύο πλευρές χρησιμοποιούν την ενέργεια ως εργαλείο καταναγκασμού: η Ουάσιγκτον εμποδίζει την πώληση ιρανικού πετρελαίου και η Τεχεράνη περιορίζει τη διακίνηση του πετρελαίου των υπολοίπων χωρών του Κόλπου.

Η σύγκρουση έχει παγιδευτεί σε έναν μηχανισμό αμοιβαίου αποκλεισμού: κανένας δεν μπορεί να αποκαταστήσει μόνος του την ομαλότητα, αλλά κάθε πλευρά μπορεί να προκαλέσει τεράστια ζημιά στην άλλη και στην παγκόσμια οικονομία.

Χούθι–Σαουδική Αραβία: Πλήγματα στο Ριάντ και στο Γιανμπού

Οι Χούθι της Υεμένης ανέλαβαν την ευθύνη για επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον του Ριάντ και σημαντικών εγκαταστάσεων στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας. Βίντεο του Reuters έδειξε μεγάλο νέφος μαύρου καπνού κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο της σαουδαραβικής πρωτεύουσας. Η σαουδαραβική κυβέρνηση δεν επιβεβαίωσε αναλυτικά τις ζημιές, ενώ ο συνασπισμός της ανακοίνωσε ότι απέτρεψε και άλλες επιθέσεις.

Το Γιανμπού αποτελεί κρίσιμη ενεργειακή έξοδο για τη Σαουδική Αραβία, επειδή συνδέεται με τον αγωγό Ανατολής–Δύσης και επιτρέπει την εξαγωγή πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα χωρίς διέλευση από το Ορμούζ. Μετά τα προηγούμενα πλήγματα στον αγωγό, οποιαδήποτε επίθεση στο λιμάνι περιορίζει και την κυριότερη εναλλακτική διαδρομή της χώρας.

Η προέλαση των Χούθι στις ακτές της Υεμένης τούς επιτρέπει να ελέγχουν ευκολότερα την πρόσβαση στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Εφόσον το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ παραμένουν ταυτόχρονα επικίνδυνα, μεγάλο μέρος της ενεργειακής παραγωγής του Κόλπου κινδυνεύει να αποκλειστεί από τις παγκόσμιες αγορές.

Οι επιθέσεις επηρέασαν ήδη τα χρηματιστήρια του Κόλπου. Ο σαουδαραβικός δείκτης έκλεισε 0,3% χαμηλότερα, ενώ το χρηματιστήριο του Κατάρ υποχώρησε κατά 1,1%.

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται μπροστά σε ένα σκληρό δίλημμα. Εάν εντείνει τις επιχειρήσεις στην Υεμένη, κινδυνεύει με περισσότερα πλήγματα στις πόλεις και στις ενεργειακές εγκαταστάσεις της. Εάν περιορίσει τη στρατιωτική πίεση, επιτρέπει στους Χούθι να παγιώσουν τον έλεγχο ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου.

Γερμανία: Πρώτη η AfD — ιστορική κατάρρευση του κόμματος Μερτς

Η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στις εκλογές του Μεκλεμβούργου–Δυτικής Πομερανίας, συγκεντρώνοντας περίπου 37% σύμφωνα με τα exit polls. Οι Σοσιαλδημοκράτες ακολούθησαν με 35,5%.

Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς περιορίστηκε στο 5,5%, μόλις πάνω από το όριο κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης. Εφόσον επιβεβαιωθεί, πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση των Χριστιανοδημοκρατών σε οποιαδήποτε περιφερειακή εκλογή από την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας το 1949.

Στο Βερολίνο, όπου διεξήχθησαν επίσης εκλογές, πρώτο εμφανίζεται το αριστερό Die Linke με 24,5%, ενώ η CDU περιορίστηκε στο 20% και η AfD ενισχύθηκε στο 16%. Τα αποτελέσματα φανερώνουν διαφορετικές πολιτικές κατευθύνσεις ανάμεσα στη μητροπολιτική πρωτεύουσα και στην ανατολική περιφέρεια, αλλά κοινή απόρριψη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Η AfD παραμένει απομονωμένη, επειδή τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα αρνούνται να συνεργαστούν μαζί της. Αυτή η «ζώνη αποκλεισμού» μπορεί να την εμποδίσει να κυβερνήσει, όχι όμως και να επηρεάζει την ατζέντα. Η θέση της υπέρ αυστηρών απελάσεων, επανασύνδεσης με τη ρωσική ενέργεια και αποχώρησης από το ευρώ αποκτά πλέον πολύ μεγαλύτερο πολιτικό βάρος.

Ο Μερτς χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «καταστροφή», αλλά ανακοίνωσε ότι θα παραμείνει στη θέση του. Η ακρίβεια της ενέργειας, το κόστος στέγασης, οι μεταρρυθμίσεις στις συντάξεις, στους φόρους και στην υγεία, καθώς και η εντύπωση ότι η κυβέρνηση χρηματοδοτεί το εξωτερικό ενώ περιορίζει τις εγχώριες παροχές, τροφοδοτούν την απογοήτευση.

Η Γερμανία δεν αντιμετωπίζει πλέον περιστασιακή άνοδο της ακροδεξιάς. Αντιμετωπίζει τη μετατροπή της σε πρώτη πολιτική δύναμη σε μεγάλα τμήματα της χώρας και πιθανό διεκδικητή της ομοσπονδιακής εξουσίας το 2029.

ΗΠΑ–Κίνα: Συνομιλίες για εμπόριο, κρίσιμα ορυκτά και κανόνες τεχνητής νοημοσύνης

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και ο Κινέζος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Χε Λιφένγκ άρχισαν στη Νέα Υόρκη διαπραγματεύσεις που προετοιμάζουν πιθανή συνάντηση Τραμπ–Σι Τζινπίνγκ.

Πρώτος στόχος είναι η παράταση της εμπορικής εκεχειρίας που λήγει τον Νοέμβριο. Οι δύο πλευρές εξετάζουν χαμηλότερους δασμούς σε μη στρατηγικά προϊόντα, μεγαλύτερες κινεζικές αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων και αεροσκαφών και σταθερότερη ροή σπάνιων γαιών προς τη δυτική βιομηχανία.

Τα κρίσιμα ορυκτά αποτελούν κεντρικό σημείο πίεσης. Η Κίνα κατέχει κυρίαρχη θέση στην εξόρυξη ή επεξεργασία πολλών υλικών που απαιτούνται για ηλεκτρονικά, ηλεκτρικά οχήματα, πυραύλους, ανεμογεννήτριες και κέντρα δεδομένων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να περιορίσουν την πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένα τσιπ, αλλά η Κίνα μπορεί να περιορίσει τα υλικά που απαιτούνται για την κατασκευή τους.

Για πρώτη φορά η τεχνητή νοημοσύνη καταλαμβάνει τόσο κεντρική θέση σε διμερείς οικονομικές συνομιλίες. Εξετάζονται πρωτόκολλα ασφαλείας, έλεγχοι σε μοντέλα ανοικτών βαρών και πιθανοί μηχανισμοί επικοινωνίας σε περίπτωση επικίνδυνου περιστατικού.

Οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες δεν διαπραγματεύονται πλέον μόνο πόσα προϊόντα θα αγοράσει η μία από την άλλη. Διαπραγματεύονται ποιος θα ελέγχει τα υλικά, τα τσιπ και τους αλγορίθμους πάνω στους οποίους θα στηριχθεί η επόμενη βιομηχανική εποχή.

Βόρεια Κορέα: Δύο βαλλιστικές εκτοξεύσεις μέσα σε τρεις ώρες

Η Βόρεια Κορέα εκτόξευσε δύο πυραύλους μικρού βεληνεκούς από την περιοχή Γουονσάν προς τη θάλασσα. Ο πρώτος διένυσε περίπου 450 χιλιόμετρα και ο δεύτερος περισσότερα από 600, πριν πέσουν εκτός της ιαπωνικής αποκλειστικής οικονομικής ζώνης.

Ήταν η δεύτερη σειρά δοκιμών μέσα σε περίπου μία εβδομάδα. Η Πιονγκγιάνγκ τις συνδέει με τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, της Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας, τις οποίες θεωρεί πρόβα επίθεσης.

Η Ουάσιγκτον έχει μειώσει ορισμένες ασκήσεις σε μια προσπάθεια επανέναρξης της διπλωματίας, αλλά η Βόρεια Κορέα απαιτεί ουσιαστική μεταβολή της αμερικανικής πολιτικής και συνεχίζει να ενισχύει τις πυρηνικές και πυραυλικές της δυνατότητες. Η στενότερη συνεργασία της με τη Ρωσία και την Κίνα περιορίζει ακόμη περισσότερο την αποτελεσματικότητα των διεθνών κυρώσεων.

Δυτική Όχθη: Δύο νεκροί σε ξεχωριστά περιστατικά πριν από το Γιομ Κιπούρ

Παλαιστίνιος ένοπλος πυροβόλησε και σκότωσε Ισραηλινό κοντά στον εποικισμό Νεβέ Τσουφ, βορειοδυτικά της Ραμάλα. Ο ύποπτος εντοπίστηκε αργότερα σε νοσοκομείο της Ραμάλα και συνελήφθη.

Λίγο αργότερα, Ισραηλινοί στρατιώτες σκότωσαν Παλαιστίνιο οδηγό κοντά στον εποικισμό Γκανίμ. Ο στρατός υποστήριξε ότι ο οδηγός επιχείρησε να τους παρασύρει· ο ισχυρισμός δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διέταξε ενίσχυση των δυνάμεων, συλλήψεις και επιθετικές επιχειρήσεις στην περιοχή. Η Χαμάς χαιρέτισε την πρώτη επίθεση, χωρίς να αναλάβει την ευθύνη.

Τα περιστατικά σημειώθηκαν την παραμονή του Γιομ Κιπούρ, αυξάνοντας την ανησυχία για νέο κύκλο επιθέσεων και αντιποίνων. Οι παλαιστινιακές επιθέσεις, οι εκτεταμένες ισραηλινές επιδρομές και η βία εξτρεμιστών εποίκων συντηρούν μια κατάσταση στην οποία κάθε μεμονωμένο γεγονός μπορεί να προκαλέσει ευρύτερη έκρηξη.

ΟΗΕ: Παγκόσμιοι ηγέτες επιστρέφουν σε έναν θεσμό βαθιά αποδυναμωμένο

Περίπου 130 ηγέτες συγκεντρώνονται στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, με τους πολέμους στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, την Υεμένη, το Σουδάν, την επισιτιστική ασφάλεια και την τεχνητή νοημοσύνη να κυριαρχούν στην ατζέντα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιστρέφει σε έναν οργανισμό του οποίου τη χρηματοδότηση και τη χρησιμότητα αμφισβητεί. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέβαλαν πρόσφατα 725 εκατ. δολάρια, αποτρέποντας άμεση οικονομική κατάρρευση, αλλά οι περικοπές και οι αποχωρήσεις από διεθνείς οργανισμούς έχουν μειώσει την επιχειρησιακή δυνατότητα του συστήματος.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες ζητεί παγκόσμιους κανόνες για την ΑΙ και μηχανισμούς αποκλιμάκωσης, ενώ οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούν το βέτο και τις ανταγωνιστικές συμμαχίες τους για να εμποδίσουν δεσμευτικές αποφάσεις.

Ο ΟΗΕ παραμένει το μοναδικό παγκόσμιο τραπέζι στο οποίο μπορούν να καθίσουν όλοι. Το πρόβλημα είναι ότι διαθέτει όλο και λιγότερους πόρους και εξουσία ακριβώς τη στιγμή που οι κρίσεις απαιτούν περισσότερη συλλογική δράση.

Όταν οι κάλπες, τα διυλιστήρια και οι αλγόριθμοι γίνονται τμήματα του ίδιου πολέμου

Η 20ή Σεπτεμβρίου 2026 δεν είναι απλώς ακόμη μία ημέρα κλιμάκωσης. Είναι η ημέρα κατά την οποία φάνηκε καθαρά ότι ο σύγχρονος πόλεμος δεν διεξάγεται σε χωριστά στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά πεδία. Τα μέτωπα έχουν ενωθεί.

Η ουκρανική επίθεση στη Μόσχα είχε ταυτόχρονα στρατιωτικό, ενεργειακό, ψυχολογικό και πολιτικό στόχο. Επιχείρησε να πλήξει το διυλιστήριο που τροφοδοτεί τη ρωσική πρωτεύουσα, να κορέσει την αεράμυνα και να μεταφέρει τον πόλεμο στην καθημερινότητα των Ρώσων την ημέρα που η κυβέρνηση ζητούσε την ψήφο τους.

Η επιλογή δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα. Η Ουκρανία έχει δικαίωμα να πλήττει στρατιωτικούς στόχους και υποδομές που στηρίζουν την εισβολή. Η παρουσία, όμως, εκατοντάδων drones πάνω από μια μητρόπολη εκατομμυρίων κατοίκων καθιστά τις απώλειες αμάχων σχεδόν αναπόφευκτες. Το ίδιο ισχύει για τις ρωσικές επιθέσεις στο Κίεβο και στις υπόλοιπες ουκρανικές πόλεις.

Η τεχνολογική δυνατότητα να φθάνει ένα όπλο εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά δεν καταργεί την υποχρέωση διάκρισης ανάμεσα στον στρατιωτικό στόχο και στον άμαχο. Αντίθετα, την καθιστά ακόμη πιο απαιτητική.

Η εκλογική διαδικασία στη Ρωσία δείχνει επίσης πώς ο πόλεμος αναδιαμορφώνει τη δημοκρατική νομιμοποίηση. Το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί τις επιθέσεις ως απόδειξη ότι η χώρα πολιορκείται και χρειάζεται ενότητα. Η Ουκρανία θεωρεί τις εκλογές εργαλείο νομιμοποίησης της εισβολής. Έτσι, η κάλπη δεν βρίσκεται έξω από τον πόλεμο· γίνεται μέρος του.

Στη Μέση Ανατολή, η προειδοποίηση του Ιράν και οι επιθέσεις των Χούθι δημιουργούν ακόμη επικίνδυνοτερη αλληλουχία. Μια νέα αμερικανική ή ισραηλινή επίθεση μπορεί να προκαλέσει ιρανικά πλήγματα σε βάσεις και πόλεις των συμμάχων τους. Η Σαουδική Αραβία μπορεί να απαντήσει στους Χούθι με περισσότερες αεροπορικές επιδρομές. Οι Χούθι μπορούν να πλήξουν ξανά το Ριάντ, το Γιανμπού ή τη ναυσιπλοΐα.

Κάθε βήμα εμφανίζεται στην πλευρά που το πραγματοποιεί ως αναγκαία αποτροπή. Στην αντίπαλη πλευρά εμφανίζεται ως νέα επίθεση που απαιτεί ανταπόδοση. Αυτός είναι ο μηχανισμός με τον οποίο ένας πόλεμος συνεχίζεται ακόμη και όταν κανένα μέρος δεν διαθέτει ρεαλιστικό σχέδιο τελικής νίκης.

Ο κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία είναι άμεσος. Το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ δεν είναι περιφερειακές λεπτομέρειες. Αποτελούν βασικές πύλες για το πετρέλαιο, το υγροποιημένο φυσικό αέριο, τα εμπορευματοκιβώτια και την τροφοδοσία Ευρώπης και Ασίας. Η ταυτόχρονη δυσλειτουργία τους δεν αυξάνει απλώς τα ναύλα. Απειλεί την πραγματική διαθεσιμότητα ενέργειας.

Η Γερμανία προσφέρει την πολιτική εικόνα αυτής της οικονομικής ανασφάλειας. Η άνοδος της AfD τροφοδοτείται από τη μετανάστευση και την πολιτισμική σύγκρουση, αλλά επίσης από τους λογαριασμούς ενέργειας, το κόστος κατοικίας, τη στασιμότητα και την αίσθηση ότι το κράτος ζητεί διαρκώς περισσότερες θυσίες χωρίς να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια.

Η στρατηγική αποκλεισμού της ακροδεξιάς από τις κυβερνήσεις μπορεί να προστατεύσει προσωρινά τους θεσμούς. Δεν αρκεί, όμως, όταν το κόμμα συγκεντρώνει 37% ή 44% σε περιφερειακές εκλογές. Εάν τα παραδοσιακά κόμματα δεν αντιμετωπίσουν τα πραγματικά οικονομικά και κοινωνικά αίτια, ο αποκλεισμός μπορεί να ενισχύει την εικόνα της AfD ως μοναδικής δύναμης απέναντι σε ένα ενιαίο πολιτικό κατεστημένο.

Η δημοκρατία δεν προστατεύεται μόνο με “τείχη” συνεργασιών. Προστατεύεται όταν οι πολίτες πιστεύουν ότι οι θεσμοί μπορούν να μειώσουν το κόστος ζωής, να εφαρμόσουν δίκαιους κανόνες και να προσφέρουν πειστική προοπτική.

Οι συνομιλίες ΗΠΑ–Κίνας αποτελούν μία από τις ελάχιστες ενδείξεις ότι υπάρχει ακόμη χώρος για ελεγχόμενο ανταγωνισμό. Ούτε η Ουάσιγκτον ούτε το Πεκίνο επιθυμούν πλήρη οικονομική ρήξη. Οι αμερικανικές βιομηχανίες χρειάζονται κινεζικά ορυκτά και εξαρτήματα. Η Κίνα χρειάζεται αγορές, τεχνολογία και επενδύσεις.

Η ένταξη της τεχνητής νοημοσύνης στις συνομιλίες έχει ιστορική σημασία. Τα δύο κράτη αρχίζουν να αναγνωρίζουν ότι η πλήρης απουσία επικοινωνίας γύρω από αυτόνομα συστήματα, κυβερνοδυνατότητες και μοντέλα ανοικτών βαρών μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους αντίστοιχους με εκείνους της ανεξέλεγκτης στρατιωτικής κούρσας.

Οι εκτοξεύσεις της Βόρειας Κορέας δείχνουν, ωστόσο, πόσο δύσκολη παραμένει η οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Κάθε στρατιωτική άσκηση παρουσιάζεται ως προετοιμασία επίθεσης και κάθε πυραυλική δοκιμή ως αναγκαία απάντηση. Το αποτέλεσμα είναι μια μόνιμη κατάσταση ετοιμότητας στην οποία η πιθανότητα λάθους αυξάνεται διαρκώς.

Στη Δυτική Όχθη, ένας πυροβολισμός, μια καταγγελλόμενη απόπειρα εμβολισμού και η στρατιωτική απάντηση αρκούν για να κινητοποιήσουν ολόκληρο τον μηχανισμό της σύγκρουσης. Οι επιθέσεις Παλαιστινίων, η βία εποίκων και οι ισραηλινές επιδρομές δημιουργούν μια καθημερινότητα στην οποία η κάθε κοινότητα βλέπει μόνο τη δική της ανασφάλεια και τις πράξεις της άλλης.

Η έναρξη της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ έρχεται επομένως σε κρίσιμη στιγμή. Οι παγκόσμιοι ηγέτες θα μιλήσουν για ειρήνη, κυριαρχία, ασφάλεια και διεθνές δίκαιο. Η αξιοπιστία τους θα κριθεί από το εάν θα δημιουργήσουν συγκεκριμένους μηχανισμούς αποκλιμάκωσης: κανόνες για τα ενεργειακά περάσματα, επαληθεύσιμη συμφωνία για τις υποδομές Ρωσίας–Ουκρανίας, προστασία των αμάχων και διαύλους επικοινωνίας γύρω από την ΑΙ και τα πυρηνικά όπλα.

Η μεγάλη απειλή δεν είναι μόνο ότι εξελίσσονται πολλοί πόλεμοι ταυτόχρονα. Είναι ότι κάθε πόλεμος συνδέεται πλέον με τους υπόλοιπους μέσω της ενέργειας, του εμπορίου, της τεχνολογίας και της πολιτικής πόλωσης.

Ένα πλήγμα στο Γιανμπού επηρεάζει τα καύσιμα στην Ευρώπη. Ένα drone σε ρωσικό διυλιστήριο επηρεάζει τις διεθνείς κυρώσεις και τις τιμές ντίζελ. Μια διακοπή κινεζικών εξαγωγών ορυκτών επηρεάζει την αμερικανική άμυνα και την τεχνητή νοημοσύνη. Μια οικονομική κρίση στη Γερμανία ενισχύει πολιτικές δυνάμεις που ζητούν αλλαγή στάσης απέναντι στη Ρωσία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η 20ή Σεπτεμβρίου αφήνει έναν κόσμο στον οποίο κανένα μέτωπο δεν είναι πραγματικά μακριά και καμία “τοπική” κρίση δεν παραμένει τοπική. Η μόνη αποτελεσματική άμυνα είναι η δημιουργία πραγματικών πολιτικών, ενεργειακών και θεσμικών εφεδρειών πριν η επόμενη επίθεση, εκλογική ανατροπή ή διακοπή εφοδιασμού προκαλέσει μια αλυσιδωτή κρίση που κανένα κράτος δεν θα μπορεί να ελέγξει μόνο του.